Bandrol
Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından verilen, kitabın yasal olarak basıldığını gösteren güvenlik etiketidir. Her kitap için zorunludur ve korsanla mücadelede önemli bir işleve sahiptir.
Baskı Adedi
Bir kitabın aynı anda basılan kopya sayısını ifade eder. Yayın stratejisine göre küçük (örneğin 250–500) veya büyük (1000 ve üzeri) adetlerle yapılabilir. İlk baskıdan sonra talebe göre tekrar baskı (2. baskı, 3. baskı vs.) yapılabilir.
Baskı Onayı
Dizgi, mizanpaj ve kapak tasarımı tamamlandıktan sonra yazarın ya da yetkili kişinin verdiği nihai yayına hazırlık onayıdır. Baskı onayı verilmeden kitap çoğaltılamaz. Bu onay, metnin sorumluluğunu da yazarla paylaşır.
Baskı Kalıbı / Plaka
Ofset baskıda kullanılan, içeriğin baskı makinesine aktarılmasını sağlayan alüminyum levhalardır. Her sayfa için ayrı kalıp oluşturulur.
Cilt Türleri
Kitabın kapak ve sırt yapısına göre sınıflandırılır:
- Amerikan Cilt (Rölyefli / karton kapaklı): En yaygın ve ekonomik türdür.
- Bez Cilt: Kumaş kaplı sert kapaktır; genellikle lüks baskılarda kullanılır.
- Şömizli Cilt: Sert kapak üzerine takılan ayrı bir kapak kılıfı içerir.
- Spiral / Tel Dikiş: Pratik kullanıma uygun, genellikle eğitim materyallerinde tercih edilir.
CMYK
CMYK, basılı materyallerde kullanılan dört ana renk mürekkep sistemidir. Bu harfler şu renklerin baş harflerinden oluşur:
- C – Cyan (Camgöbeği / Açık mavi)
- M – Magenta (Fușya / Kırmızımsı pembe)
- Y – Yellow (Sarı)
- K – Key (Siyah)
Bu dört renk, renkli baskı yapılırken karıştırılarak farklı tonlar ve görseller oluşturur.
Dijital Baskı
Küçük adetli (örneğin 10–100) ve hızlı ihtiyaçlar için kullanılan, dijital makinelerle yapılan baskı türüdür. Prova baskılar veya POD (Print on Demand) sistemlerinde tercih edilir.
Dizgi
Metnin sayfa düzenine uygun biçimde yerleştirilmesi sürecidir. Font, puntolar, başlık hiyerarşisi, satır sonları ve boşluk gibi görsel unsurlar belirlenerek okuma deneyimi optimize edilir. Profesyonel dizgi hem estetik hem işlevsel bütünlük sağlar.
Dönüştürülmüş İçerik
Bir metnin farklı bir yayın formatına (e-kitap, sesli kitap, sosyal medya içerikleri, sunum metinleri vb.) uyarlanmasıdır. Metin, mecraya göre yeniden düzenlenir ancak özüne ve ruhuna sadık kalınır.
Font
Font, bir yazı karakterinin (tipografinin) bilgisayarda kullanılan somut halidir. Harf biçimlerinin stil, kalınlık, eğiklik ve büyüklük gibi özellikleriyle tanımlandığı görsel dil aracıdır.
Geliştirici Editörlük
Bir metnin yapısal, anlatımsal ve tematik düzeyde ele alınarak yeniden düzenlenmesine yönelik editöryel çalışmadır. Hikâye örgüsü, karakter gelişimi, anlatıcı tutarlılığı gibi öğelerin güçlendirilmesi amaçlanır. Yazarın yaratıcı sürecine destek olur, yönlendirici geri bildirimler içerir.
Gofre (Kabartma Baskı)
Kapakta ya da sayfada bazı alanların yüzeyden kabartılması. Genellikle başlık ya da logo için kullanılır.
ISBN (Uluslararası Standart Kitap Numarası)
Kitaplara özel olarak verilen, her yayını benzersiz şekilde tanımlayan uluslararası kimlik numarasıdır. Türkiye’de T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı aracılığıyla temin edilir. Yayıncılık süreçlerinin takibi, kataloglama ve dağıtımı açısından zorunludur.
ISBN Ajansı
Her ülkenin yetkili olduğu ulusal kitap numaralama merkezidir. Türkiye’de bu işlemi T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı yürütür. Yayınevleri ya da yazarlar, kitapları için ISBN’leri bu kurumdan temin eder.
Kâğıt Türü
Kitabın iç sayfalarında kullanılan kâğıt türünü belirtir. En yaygın türler:
- Kitap Kâğıdı (Enzo): Sarımsı tonlu, göz yormayan, roman ve öykülerde tercih edilir.
- 1. Hamur: Beyaz, parlak ve ağırdır; resimli ya da özel baskılarda kullanılır.
- Kuşe Kâğıt: Parlak ve kaygan yüzeylidir; özellikle görsel ağırlıklı kitaplar için uygundur.
Kapak Tasarımı
Kitabın dış yüzeyini oluşturan, genellikle ön kapak, sırt ve arka kapaktan oluşan tasarım bütünüdür. Sadece görsel bir unsur değil; kitabın tonu, türü ve hitap ettiği kitle hakkında bilgi verir. Profesyonelce hazırlanmış bir kapak, okurla ilk teması kurar ve kitabın kimliğini yansıtır.
Kolektif Kitap
Birden fazla yazarın katkısıyla oluşturulan, tematik veya kurgu dışı içerik barındıran kitaplardır. Her yazarın kendi sesini koruduğu ama ortak bir çatı altında buluştuğu yayın formatıdır.
Kurumsal Yayın
Şirketler, kurumlar veya topluluklar tarafından yayımlanan, marka ya da kurum kimliğiyle ilişkilendirilmiş kitap ya da içerik türüdür. Genellikle kurumsal tarih, değer aktarımı, sektörel bilgi, kültürel miras veya sosyal sorumluluk projeleri amacıyla hazırlanır.
Lak
Kapak ya da sayfa üzerinde belirli alanlara uygulanan parlak vernik. Logolar veya başlıklar vurgulanır.
Mizanpaj
Dizgilenmiş metnin sayfa tasarımına oturtulmasıdır. Görsel ve metinsel unsurların bir arada düzenlenmesini içerir. Sayfa numaraları, görseller, grafik öğeler, boşluk dengesi gibi öğelerle kitabın iç tasarım dili oluşturulur.
Ofset Baskı
Kitap basımında en yaygın kullanılan baskı tekniğidir. Yüksek kalitede ve ekonomik olarak büyük adetli baskılar için uygundur.
Prova Baskı
Kitabın nihai hâlinden önce yapılan örnek baskıdır. Yazar ve yayınevi, içerik ve tasarım hatalarını kontrol etmek için bu örnek üzerinden son kontrolleri yapar.
Punto
Harflerin büyüklüğünü ölçen birimdir. Kitap metinleri genelde 10–12 punto arasındadır.
Raporlama
Bir kitap dosyasının yapısal, içeriksel ve anlatımsal özelliklerini değerlendiren, güçlü ve zayıf yönlerini ortaya koyan, geliştirme alanlarına dair yönlendirici ve detaylı geri bildirim sunan editöryel analiz çalışmasıdır.
Redaksiyon
Metnin yazım, noktalama ve anlatım yönünden düzeltilmesidir. Dil bilgisi hataları, anlatım bozuklukları, yazım standartlarına aykırılıklar bu aşamada giderilir. Redaksiyon, metnin okuyucuyla buluşmadan önceki “temizlik” aşamasıdır.
Renkli / Siyah-Beyaz Baskı
Kitabın içeriğine göre belirlenir. Fotoğraf, illüstrasyon veya grafik içeren kitaplar genellikle renkli baskıya ihtiyaç duyar.
Selofan
Selofan, kitap kapağına veya bazı durumlarda iç sayfalara uygulanan ince plastik bir kaplama türüdür. Baskı sonrası uygulanır ve kâğıdın hem fiziksel dayanıklılığını artırır hem de görsel olarak daha estetik bir sonuç verir.
- Mat Selofan: Yumuşak, satenimsi bir dokunuş verir. Daha zarif ve sofistike bir görüntü sağlar. Parmak izi bırakabilir.
- Parlak Selofan: Canlı renkleri öne çıkarır, parlak bir yüzey sunar. Dikkat çekici bir kapak isteyen kitaplarda tercih edilir.
- Soft Touch Selofan: Kadifemsi bir doku hissi verir, premium kitaplar için kullanılır.
Sırt (Kitap Sırtı)
Bir kitabın ön ve arka kapaklarını birbirine bağlayan, genellikle dik duran raflarda görünen ve kitabın en dar yüzeyini oluşturan bölümdür. Kitabın adı, yazar adı ve yayınevi logosu burada yer alır. Sırt kalınlığı, sayfa sayısı ve kullanılan kâğıt türüne bağlı olarak değişir. Sırt tasarımı, kitabın raflardaki görünürlüğü açısından büyük önem taşır.
Son Okuma
Yayına hazır hale gelmiş bir metnin, dil bilgisi, yazım kuralları ve tutarlılık açısından kontrol edildiği son aşamadır. Bu aşamada metne içerik eklenmez, yalnızca düzeltmeler yapılır. Yayın öncesi son kalite kontrol süreci olarak kabul edilir.
Sunum Dosyası
Yazara ait kitap dosyasının yayınevlerine veya potansiyel paydaşlara iletilmeden önce profesyonel bir şekilde yapılandırıldığı tanıtım dosyasıdır. Özgeçmiş, kitap özeti, hedef kitle bilgisi, içerik yapısı ve pazarlama önerilerini içerebilir.
Telif Sözleşmesi
Yazar ile yayınevi arasında yapılan ve metnin yayına alınması, kullanım hakları, telif oranları, dağıtım modeli gibi konuları belirleyen resmi sözleşmedir. Mümkün Kitap’ta bu sözleşmeler proje bazlıdır ve süreli olarak yapılandırılır.
Yayın Stratejisi
Bir kitabın hangi formatta, hangi zamanda, nasıl bir tanıtım diliyle ve hangi hedef kitleye ulaşacak şekilde yayımlanacağının planlanmasıdır. Satışa yönelik değil, okura erişimi ve anlamı önceleyen profesyonel bir yol haritasıdır.
Yayıma Hazırlık
Bir metnin yayımlanmadan önceki son kontrol sürecidir. Dil bilgisi, imla, sayfa düzeni ve genel tutarlılık açısından detaylı bir gözden geçirmeyi kapsar. Bu aşama, kitabın okur karşısına kusursuz çıkması için gereklidir.
Yazar Koçluğu
Yazarlık sürecinde fikirden metne giden yolda yazara eşlik eden, üretim sürecini destekleyen, zaman yönetimi, yazma motivasyonu ve metinsel yapı gibi konularda yönlendirmeler yapan rehberlik biçimidir. Kimi zaman yazma blokajlarını aşma, kimi zaman fikirlerin somut bir metne dönüşmesi için kullanılır.